Kategori: Makaleler

Evrensel Gazetesi Hangi Parti? Tarihsel Bir Perspektiften Evrensel’in Siyasi Kimliği Evrensel gazetesi hangi parti hakkında güvenilir bir başlangıç yapmak isteyenler için Guleryuzcelikcati olarak bu içeriği hazırladık. Geçmişe dönüp baktığımızda, bugünkü siyasi tartışmaların aslında ne kadar uzun bir hikâyenin devamı olduğunu görmek insanı ister istemez düşündürüyor. Evrensel gazetesi hangi parti? sorusu da yalnızca bir gazetenin hangi siyasi çevreye yakın olduğunu öğrenme meselesi değil; Türkiye’de sol basının, işçi hareketinin ve sosyalist siyasetin son otuz yıldaki dönüşümünü anlamak açısından da önemli. 1995: Evrensel hangi ortamda doğdu? Evrensel’in ilk sayısı 7 Haziran 1995’te yayımlandı. Gazete, Soğuk Savaş’ın sona erdiği, Sovyetler Birliği’nin dağıldığı ve neoliberal…

Merhaba! Alkol ömrü uzatır mı üzerine hazırlanmış bu yazı, Guleryuzcelikcati okuyucuları için özel olarak düzenlendi. Alkol Ömrü Uzatır mı? Psikolojinin Merceğinden Bir Yaşam İllüzyonu İnsan davranışlarının ardındaki bilişsel ve duygusal süreçleri düşündüğümde, beni en çok şaşırtan şeylerden biri şu oluyor: Bazen bize iyi hissettiren bir davranışı, gerçekten bize iyi geldiği için mi sürdürüyoruz, yoksa zihnimiz o davranışa anlam yüklediği için mi? “Az miktarda alkol ömrü uzatır mı?” sorusu tam da bu noktada ilginçleşiyor. Çünkü geçmişte “ölçülü içenler daha uzun yaşıyor” fikrini destekleyen araştırmalar vardı. Fakat daha yeni meta-analizler, bu ilişkinin önemli ölçüde yaşam tarzı, sosyoekonomik durum ve “eski içici” yanlılığı…

Pil Doğru Akım mı? Enerjiden İktidara: Gücün Akışını Anlamak Siyaset bilimine yalnızca seçimler, liderler ya da devlet kurumları üzerinden bakmak, toplumsal düzenin nasıl kurulduğunu anlamak için yeterli değildir. Güç ilişkileri hayatın en sıradan alanlarında bile kendini gösterir. Bir pilin içindeki enerji akışı bile, doğru sorular sorulduğunda bize düzen, kontrol ve bağımlılık üzerine düşündürebilir. Çünkü siyaset biliminin temel meselelerinden biri şudur: Bir sistem nasıl işler, kim hangi kaynakları kontrol eder ve bu kontrol hangi koşullarda kabul görür? “Pil doğru akım mı?” sorusu fiziksel bir merak gibi görünse de aslında güç ve süreklilik kavramları açısından ilginç bir benzetme alanı sunar. Pil, kimyasal…

El İçi Yanmasına Ne İyi Gelir? Bedenin Sessiz Mesajını Felsefeyle Dinlemek Bugün Guleryuzcelikcati sayfasında El içi yanmasına ne iyi gelir hakkında akla gelen soruları tek tek ele alıyoruz. Bir insan avucunun içinde hissettiği sıcaklığı düşündüğünde yalnızca bir bedensel belirtiyle mi karşılaşır, yoksa bedenin kendisine anlattığı daha derin bir hikâyeyle mi? Eski bir filozofun şu soruyu sorduğunu hayal edelim: “Acı yalnızca hissedilen bir şey midir, yoksa bize kendimizi tanıtan bir bilgi biçimi midir?” İnsanlık tarihi boyunca felsefe, görünür olanın ardındaki anlamı aradı. Etik bize nasıl yaşamamız gerektiğini, epistemoloji neyi nasıl bildiğimizi, ontoloji ise varlığın ne olduğunu sorgulattı. El içi yanması da…

Avans mahsubu nasıl yapılır? Geçmişten günümüze ekonomik düzenin izlerini sürmek Geçmişi anlamaya çalıştığımızda aslında yalnızca eski olayları öğrenmeyiz; bugün içinde yaşadığımız ekonomik, hukuki ve toplumsal düzenin nasıl oluştuğunu da görmeye başlarız. Günümüzde oldukça teknik görünen “Avans mahsubu nasıl yapılır?” sorusu bile geçmişte insanların ticari ilişkileri nasıl kurduğuna, güveni nasıl sağladığına ve ekonomik sistemleri nasıl düzenlediğine dair uzun bir hikâyenin parçasıdır. Para alışverişleri, borç ilişkileri ve ön ödemeler insanlık tarihi boyunca yalnızca ekonomik meseleler olmamış; aynı zamanda toplumsal düzenin, devlet yapılarının ve hukuki anlayışların şekillenmesinde önemli rol oynamıştır. Bugün bir işletmenin aldığı avansı daha sonra gerçekleşen bir satış veya hizmet bedelinden…

Devlete Olan Borç Nereye Ödenir? Borcun Adresinden Zihnimizdeki Ağırlığına Uzanan Bir Yolculuk İnsan davranışlarının arkasındaki bilişsel ve duygusal süreçleri düşündüğümde, para meselelerinin yalnızca matematikten ibaret olmadığını fark ediyorum. Bir borcun miktarını bilmek başka, o borcun gerçekten hayatımızda ne anlama geldiğini hissetmek bambaşka. Özellikle “devlete olan borç nereye ödenir?” sorusu, çoğu zaman yalnızca bir ödeme kanalını öğrenme isteği değildir. Bazen belirsizliği ortadan kaldırma, bazen gecikmiş bir işi nihayet tamamlama, bazen de zihinde sürekli açık kalan bir dosyayı kapatma arzusudur. Bu nedenle devlete olan borcun nereye ödeneceğini anlatırken iki ayrı düzleme bakmak gerekir. Birincisi oldukça somuttur: Borcun türü nedir ve hangi kurum…

Süngerlerde İç İskelet Var mıdır? Biyolojik Bir Sorudan İnsan Zihnine Uzanan Yolculuk Çocukluğumdan beri doğadaki basit görünen yapıların ardındaki karmaşıklığı merak etmişimdir. Bir kayanın üzerinde sessizce duran bir canlıya baktığımda ya da denizin derinliklerindeki görünmez yaşam döngülerini düşündüğümde aklıma hep aynı soru gelir: Bir şeyin güçlü olması için mutlaka sert, belirgin ve dışarıdan görülebilen bir yapıya mı ihtiyacı vardır? İnsan davranışlarını anlamaya çalışırken de benzer bir merakla hareket ederim. Dışarıdan sakin görünen bir insanın içinde ne kadar karmaşık düşünceler, duygular ve anılar taşıdığını düşündüğüm gibi, doğadaki canlıların görünmeyen destek sistemlerini de anlamaya çalışırım. “Süngerlerde iç iskelet var mıdır?” sorusu ilk…

Erkekler günde kaç defa cinsellik düşünür hakkında güvenilir bir başlangıç yapmak isteyenler için Guleryuzcelikcati olarak bu içeriği hazırladık. Erkekler Günde Kaç Defa Cinsellik Düşünür? İktidar, Toplum ve Siyaset Perspektifinden Bir Analiz Toplumları anlamaya çalışırken yalnızca seçim sonuçlarına, devlet kurumlarına ya da anayasal düzenlere bakmak yeterli değildir. İnsan davranışlarının görünmeyen alanları da siyasal düzenin parçalarıdır. Arzular, korkular, beden algısı, toplumsal beklentiler ve kimlikler; güç ilişkilerinin kurulduğu daha derin katmanlarda siyasetle sürekli temas halindedir. Bir insanın cinselliği nasıl düşündüğü, nasıl ifade ettiği ve hangi sınırlar içinde yaşadığı yalnızca özel alanın konusu değildir; aynı zamanda kültürel normların, iktidar biçimlerinin ve toplumsal kurumların şekillendirdiği…

Yörükler sarışın mıdır? Tarih, genetik ve kültür açısından gerçeklere yakından bakış Türkiye’de Yörükler hakkında konuşulduğunda akla gelen ilk şeylerden biri hareketli yaşam tarzları, konargöçer kültürleri ve güçlü gelenekleridir. Ancak zaman zaman özellikle sosyal medyada ve günlük sohbetlerde “Yörükler sarışın mıdır?” sorusu gündeme gelir. Kimi insanlar Yörüklerin büyük bölümünün açık tenli, renkli gözlü ve sarışın olduğunu düşünürken, kimileri bunun sadece bir genellemeden ibaret olduğunu savunur. Bursa’da yaşayan biri olarak çevremde de bu konunun zaman zaman konuşulduğunu görüyorum. Özellikle Ege, Akdeniz ve İç Anadolu’da Yörük kökenli ailelerle karşılaşmak mümkün. Bazılarında gerçekten açık renk saç ve göz özellikleri dikkat çekerken, bazılarında ise koyu…

Giriş: Puan 35 mi — Bir karar, bir eşik, yoksa çok daha fazlası mı? Bugün Guleryuzcelikcati olarak AÖF ders geçme notu 35 mi hakkında merak edilenleri açıklığa kavuşturuyoruz. Hayat her zaman seçimlerle doludur. Kaynaklar — zaman, enerji, motivasyon — kıttır. Bu kıtlık içinde verdiğimiz kararlar, bugünümüzü ve yarınlarımızı şekillendirir. Anadolu Üniversitesi’ne bağlı Açıköğretim Fakültesi (AÖF) öğrencileri için “ders geçme notu 35 mi?” sorusu, yalnızca akademik bir eşik değil; mikro ve makro düzeyde fırsat maliyeti, toplumsal eşitsizlik ve bireysel karar dinamiklerinin kesiştiği bir kavşaktır. Bu yazıda, 35 puan barajını bir ekonomi perspektifinden — mikroekonomi, makroekonomi ve davranışsal ekonomi çerçevesinde — analiz…