Sağlam Fikir Rehberi Yazılar

Sevgili Guleryuzcelikcati okurları, bu makalede Rica ederimin anlamı ne konusuna sade ama doyurucu bir bakış sunuyoruz. Rica Ederim Ne Demek? Ekonominin Dilinde Bir Nezaket İfadesi Rica Ederim Ne Demek? Ekonomik Bir Bakışla Nezaket, Seçim ve Değer Gün içinde “Teşekkür ederim” dediğimizde aldığımız en doğal cevaplardan biri “Rica ederim”dir. İlk bakışta yalnızca bir nezaket kalıbı gibi görünür. Oysa biraz durup düşününce bu iki kelimenin arkasında ekonominin temel sorularından biri belirir: Kaynaklarımız sınırlıyken birbirimize ne kadar zaman, emek ve dikkat ayırıyoruz? Ekonomi yalnızca para, faiz veya enflasyon değildir. Bir insana yardım etmek için ayırdığımız birkaç dakika bile bir seçimdir. Çünkü o dakikayı…

Bulgur Türleri Nelerdir? Bir Tahıldan Öğrenmeye Uzanan Pedagojik Bir Yolculuk Guleryuzcelikcati okurları için hazırlanan bu yazı, Bulgur türleri nelerdir konusunda rehber niteliği taşıyor. Öğrenmek bazen bir kitabın sayfasını çevirmekten, bazen de mutfakta avuçlarımızın arasındaki küçük bir taneyi dikkatle incelemekten geçer. İlk bakışta sıradan görünen bir bulgur tanesi; üretim, kültür, coğrafya, beslenme, ekonomi ve hatta öğrenme üzerine düşündürebilir. Çünkü öğrenmenin dönüştürücü gücü, bilgiyi ezberlemekten çok onun arasında bağlantılar kurabilmemizde saklıdır. Bulgur türlerini öğrenmek de bu açıdan yalnızca “hangi bulgur hangi yemekte kullanılır?” sorusuna cevap aramak değildir. Asıl mesele, farklılıkları gözlemlemek, sınıflandırmak, neden-sonuç ilişkileri kurmak ve öğrendiğimiz bilgiyi günlük yaşamla ilişkilendirmektir. Bulgur…

Saati 00:00 Yakalamak: Edebiyatta Bir Anın Eşiğinde Durmak Gece yarısı. Ekranda dört rakam belirir: 00:00. Gün bitmiş, yenisi henüz başlamıştır. Takvim açısından yalnızca bir dakikalık geçiştir bu; fakat kelimeler dünyasında zaman hiçbir zaman yalnızca saatten ibaret değildir. Bir romanın son cümlesinde, bir şiirin kırılma noktasında ya da bir karakterin hayatını değiştiren o sessiz kararda da benzer bir eşik vardır. Saati 00:00 yakalamak, bu nedenle edebî açıdan bir zamanı görmekten çok, zamanın anlam kazandığı ana tanıklık etmektir. Edebiyat bize, sıradan görünen anların nasıl güçlü anlatılara dönüşebileceğini gösterir. Bir saatin değişmesi, bazen bir hayatın değişmesinin metaforuna dönüşür. Çünkü kelimeler yalnızca olanı anlatmaz;…

Evrensel Gazetesi Hangi Parti? Tarihsel Bir Perspektiften Evrensel’in Siyasi Kimliği Evrensel gazetesi hangi parti hakkında güvenilir bir başlangıç yapmak isteyenler için Guleryuzcelikcati olarak bu içeriği hazırladık. Geçmişe dönüp baktığımızda, bugünkü siyasi tartışmaların aslında ne kadar uzun bir hikâyenin devamı olduğunu görmek insanı ister istemez düşündürüyor. Evrensel gazetesi hangi parti? sorusu da yalnızca bir gazetenin hangi siyasi çevreye yakın olduğunu öğrenme meselesi değil; Türkiye’de sol basının, işçi hareketinin ve sosyalist siyasetin son otuz yıldaki dönüşümünü anlamak açısından da önemli. 1995: Evrensel hangi ortamda doğdu? Evrensel’in ilk sayısı 7 Haziran 1995’te yayımlandı. Gazete, Soğuk Savaş’ın sona erdiği, Sovyetler Birliği’nin dağıldığı ve neoliberal…

Merhaba! Alkol ömrü uzatır mı üzerine hazırlanmış bu yazı, Guleryuzcelikcati okuyucuları için özel olarak düzenlendi. Alkol Ömrü Uzatır mı? Psikolojinin Merceğinden Bir Yaşam İllüzyonu İnsan davranışlarının ardındaki bilişsel ve duygusal süreçleri düşündüğümde, beni en çok şaşırtan şeylerden biri şu oluyor: Bazen bize iyi hissettiren bir davranışı, gerçekten bize iyi geldiği için mi sürdürüyoruz, yoksa zihnimiz o davranışa anlam yüklediği için mi? “Az miktarda alkol ömrü uzatır mı?” sorusu tam da bu noktada ilginçleşiyor. Çünkü geçmişte “ölçülü içenler daha uzun yaşıyor” fikrini destekleyen araştırmalar vardı. Fakat daha yeni meta-analizler, bu ilişkinin önemli ölçüde yaşam tarzı, sosyoekonomik durum ve “eski içici” yanlılığı…

Pil Doğru Akım mı? Enerjiden İktidara: Gücün Akışını Anlamak Siyaset bilimine yalnızca seçimler, liderler ya da devlet kurumları üzerinden bakmak, toplumsal düzenin nasıl kurulduğunu anlamak için yeterli değildir. Güç ilişkileri hayatın en sıradan alanlarında bile kendini gösterir. Bir pilin içindeki enerji akışı bile, doğru sorular sorulduğunda bize düzen, kontrol ve bağımlılık üzerine düşündürebilir. Çünkü siyaset biliminin temel meselelerinden biri şudur: Bir sistem nasıl işler, kim hangi kaynakları kontrol eder ve bu kontrol hangi koşullarda kabul görür? “Pil doğru akım mı?” sorusu fiziksel bir merak gibi görünse de aslında güç ve süreklilik kavramları açısından ilginç bir benzetme alanı sunar. Pil, kimyasal…

El İçi Yanmasına Ne İyi Gelir? Bedenin Sessiz Mesajını Felsefeyle Dinlemek Bugün Guleryuzcelikcati sayfasında El içi yanmasına ne iyi gelir hakkında akla gelen soruları tek tek ele alıyoruz. Bir insan avucunun içinde hissettiği sıcaklığı düşündüğünde yalnızca bir bedensel belirtiyle mi karşılaşır, yoksa bedenin kendisine anlattığı daha derin bir hikâyeyle mi? Eski bir filozofun şu soruyu sorduğunu hayal edelim: “Acı yalnızca hissedilen bir şey midir, yoksa bize kendimizi tanıtan bir bilgi biçimi midir?” İnsanlık tarihi boyunca felsefe, görünür olanın ardındaki anlamı aradı. Etik bize nasıl yaşamamız gerektiğini, epistemoloji neyi nasıl bildiğimizi, ontoloji ise varlığın ne olduğunu sorgulattı. El içi yanması da…

Avans mahsubu nasıl yapılır? Geçmişten günümüze ekonomik düzenin izlerini sürmek Geçmişi anlamaya çalıştığımızda aslında yalnızca eski olayları öğrenmeyiz; bugün içinde yaşadığımız ekonomik, hukuki ve toplumsal düzenin nasıl oluştuğunu da görmeye başlarız. Günümüzde oldukça teknik görünen “Avans mahsubu nasıl yapılır?” sorusu bile geçmişte insanların ticari ilişkileri nasıl kurduğuna, güveni nasıl sağladığına ve ekonomik sistemleri nasıl düzenlediğine dair uzun bir hikâyenin parçasıdır. Para alışverişleri, borç ilişkileri ve ön ödemeler insanlık tarihi boyunca yalnızca ekonomik meseleler olmamış; aynı zamanda toplumsal düzenin, devlet yapılarının ve hukuki anlayışların şekillenmesinde önemli rol oynamıştır. Bugün bir işletmenin aldığı avansı daha sonra gerçekleşen bir satış veya hizmet bedelinden…

Devlete Olan Borç Nereye Ödenir? Borcun Adresinden Zihnimizdeki Ağırlığına Uzanan Bir Yolculuk İnsan davranışlarının arkasındaki bilişsel ve duygusal süreçleri düşündüğümde, para meselelerinin yalnızca matematikten ibaret olmadığını fark ediyorum. Bir borcun miktarını bilmek başka, o borcun gerçekten hayatımızda ne anlama geldiğini hissetmek bambaşka. Özellikle “devlete olan borç nereye ödenir?” sorusu, çoğu zaman yalnızca bir ödeme kanalını öğrenme isteği değildir. Bazen belirsizliği ortadan kaldırma, bazen gecikmiş bir işi nihayet tamamlama, bazen de zihinde sürekli açık kalan bir dosyayı kapatma arzusudur. Bu nedenle devlete olan borcun nereye ödeneceğini anlatırken iki ayrı düzleme bakmak gerekir. Birincisi oldukça somuttur: Borcun türü nedir ve hangi kurum…

Süngerlerde İç İskelet Var mıdır? Biyolojik Bir Sorudan İnsan Zihnine Uzanan Yolculuk Çocukluğumdan beri doğadaki basit görünen yapıların ardındaki karmaşıklığı merak etmişimdir. Bir kayanın üzerinde sessizce duran bir canlıya baktığımda ya da denizin derinliklerindeki görünmez yaşam döngülerini düşündüğümde aklıma hep aynı soru gelir: Bir şeyin güçlü olması için mutlaka sert, belirgin ve dışarıdan görülebilen bir yapıya mı ihtiyacı vardır? İnsan davranışlarını anlamaya çalışırken de benzer bir merakla hareket ederim. Dışarıdan sakin görünen bir insanın içinde ne kadar karmaşık düşünceler, duygular ve anılar taşıdığını düşündüğüm gibi, doğadaki canlıların görünmeyen destek sistemlerini de anlamaya çalışırım. “Süngerlerde iç iskelet var mıdır?” sorusu ilk…